Кулланучылар хокукларын яклау - рус теле турында яңа кагыйдәләр
2026 елның 1 мартыннан РФның 07.02.1992 №2300-1 "Кулланучыларның хокукларын яклау турында"гы Законының 10.1 статьясы үз көченә керә. Бу статьяда билгеләнгәнчә, кулланучыларны гомуми таныштыру өчен билгеләнгән һәм реклама булып саналмый торган мәгълүмат, ул такталарда, күрсәткечләрдә, мәгълүмати табличкаларда һәм башка носительләрдә (реклама конструкцияләреннән кала) урнаштырылса, рус телендә башкарылырга тиеш.
Мондый мәгълүматны шулай ук республикаларның дәүләт телләрендә, Россия Федерациясе халыкларының башка телләрендә, чит телләрдә башкару рөхсәт ителә, әгәр ул эчтәлеге буенча тәңгәл килсә һәм урнаштыру һәм техник бизәлеше буенча рус телендә башкарылган мәгълүматка тиңдәш булса. РФның 01.06.2005 № 53-ФЗ "Россия Федерациясенең дәүләт теле турында"гы Федераль законының 3 статьясы 2 өлешеннән чыгып, тиңдәш техник бизәлеш бер үк параметрларны - төсне, шрифтның төрен һәм зурлыгын куллануны аңлата.
Яңалыклар фирма атамаларына, товар билгеләренә һәм хезмәт күрсәтү билгеләренә кагылмаячак. Шулай ук такталарны русификацияләү буенча кертелгән кагыйдәләр рекламага кагылмый - тиешле законга үзгәрешләр кертелми.
Шулай итеп, үзгәрешләрнең асылы шунда: барлык такталар, күрсәткечләр, витриналар рус телендә (кириллицада башкарылган) язуларны эчтәлергә тиеш. Латин графикасын куллану бары тик янәшәдә кириллицада тиңдәш текст булганда гына рөхсәт ителә. Ассызыклап әйтергә кирәк, законда иҗтимагый урыннарда теләсә нинди чит сүзләрне тулысынча тыю юк, бары тик барлык чит ил атамалары (латин графикасында) кириллицада кабатланырга тиеш.
Гомумирәк формада рус телен куллану турындагы кагыйдә элек тә РФның 07.02.1992 №2300-1 «Кулланучыларның хокукларын яклау турында»гы Законының 8 статьясында булган: җитештерүче (башкаручы, сатучы) турында, аның эш режимы һәм аның тарафыннан сатыла торган товарлар (эшләр, хезмәтләр) турында кирәкле һәм ышанычлы мәгълүмат, аңлаешлы һәм уңайлы формада, сату-алу шартнамәләре һәм эшләр башкару (хезмәтләр күрсәтү) турындагы шартнамәләр төзегәндә, кулланучылар игътибарына рус телендә, ә өстәмә рәвештә, җитештерүче (башкаручы, сатучы) теләге буенча, Россия Федерациясе субъектларының дәүләт телләрендә һәм Россия Федерациясе халыкларының туган телләрендә җиткерелә.
Яңа кертелгән кагыйдәләрнең үтәлешен Федераль кулланучылар хокукларын яклау һәм кеше иминлеге өлкәсендә күзәтчелек хезмәте һәм җирле үзидарә органнары контрольдә тотачак (РФның 07.02.1992 №2300-1 «Кулланучыларның хокукларын яклау турында»гы Законының 44, 46 статьялары).
Кулланучының кирәкле һәм ышанычлы мәгълүмат алу хокукын бозу өчен җаваплылык РФ Административ хокук бозулар турында кодексының 14.8 статьясы 1 өлеше белән билгеләнгән.
Нурлат ТО 04.03.2025